पाण्याचा ग्लास आणि बाटली वापरून आकारमानाची ओळख

पाण्याचा ग्लास आणि बाटली

शिक्षिका: मुलांनो, आज आपण पारदर्शक ग्लास आणि एक पारदर्शक पाण्याची बाटली घेतली आहे. आधी हे ग्लास पाण्याने भरून घेऊया. हे बघा, या प्रत्येक ग्लासात साधारण २५० मिलिलिटर पाणी मावतं. असे चार ग्लास भरले म्हणजे बाटलीत किती पाणी होतं बरं ? आता जरा विचार करा - रोज आपण जेवढं पाणी पितो, त्यातलं एक ग्लासभर पाणी जर आपण रोज सांडवलं किंवा उगीचच टाकून दिलं, तर दहा दिवसांत किती पाणी वाया जाईल?

विद्यार्थी: माहीत नाही ताई, कसं काढायचं?

शिक्षिका: सोपं आहे! एका दिवसाला २५० मिलिलिटर वाया जातं, हो ना? मग दहा दिवसांसाठी काय करायला हवं?

विद्यार्थी: २५० ला १० ने गुणायचं!

शिक्षिका: अगदी बरोबर! २५० × १० किती होतं?

विद्यार्थी: २५००!

शिक्षिका: हो, म्हणजे दहा दिवसांत तब्बल २५०० मिलिलिटर पाणी वाया जाईल. आता हे २५०० मिलिलिटर किती मोठं आहे, ते समजून घेऊया. आपण जसं वजन मोजताना मिलिग्रॅम, ग्रॅम, किलोग्रॅम अशी एकके वापरतो, तसंच आकारमान मोजताना मिलिलिटर आणि लिटर ही एकके वापरतो. आणि लक्षात ठेवा - १००० मिलिलिटर म्हणजे १ लिटर.

विद्यार्थी: मग २५०० मिलिलिटर म्हणजे किती लिटर?

शिक्षिका: चांगला प्रश्न! सांगा बरं, २५०० मध्ये १००० किती वेळा मावतात?

विद्यार्थी: दोन वेळा! आणि ५०० उरतात.

शिक्षिका: अगदी बरोबर! म्हणजे २५०० मिलिलिटर म्हणजे २ लिटर आणि ५०० मिलिलिटर. बघितलं का, केवळ एक ग्लासभर पाणी रोज वाया घालवलं, तरी दहा दिवसांत दोन लिटरहून जास्त पाणी आपण गमावतो! तसं आकारमानातही लिटरच्या पुढे एक मोठं एकक आहे - किलोलिटर. १००० लिटर मिळून १ किलोलिटर होतं.

विद्यार्थी: एवढं मोठं एकक कुठे वापरतात?

शिक्षिका: शाब्बास, हाच तर आजचा प्रश्न आहे! घरी जाऊन शोधून या - पाण्याची टाकी, विहीर, टँकर किंवा एखादा मोठा हौद यांच्यात पाणी मोजताना "किलोलिटर" हा शब्द कुठे वापरलेला दिसतो का? आणि आपल्या घरी रोज पाणी वाया जाऊ नये म्हणून आपण काय करू शकतो, तेही विचार करून सांगा!