झाकणांच्या खेळातून चित्रालेखाची ओळख
झाकणांच्या खेळातून चित्रालेखाची ओळख
शिक्षक: मुलांनो, आज मी एक गमतीशीर पिशवी घेऊन आलोय. (शिक्षक कापडी पिशवी दाखवतो, ज्यात १०-१५ बाटल्यांची झाकणे भरलेली आहेत, लाल, निळा, पिवळा, हिरवा, पांढरा असे कोणतेही पण किमान पाच रंग.) या पिशवीत वेगवेगळ्या रंगांची झाकणे आहेत. आपण आता एक खेळ खेळणार आहोत.
चला, एकेकाने पुढे या. (शिक्षक एका मुलाला बोलावतो.) न बघता, पिशवीत हात घालून एक झाकण काढायचं आहे.
(मूल हात घालून एक झाकण काढतं आणि शिक्षकाला दाखवतं.)
शिक्षक: वा! बघा मुलांनो, याने कोणत्या रंगाचं झाकण काढलंय?
विद्यार्थी: लाल!
शिक्षक: बरोबर. जर हा रंग आपण अजून फळ्यावर लिहिला नसेल, तर आधी मी फळ्यावर त्या रंगाचं नाव लिहितो. (शिक्षक फळ्यावर "लाल" असं लिहितो.) आता या रंगापुढे एक वर्तुळ काढतो. (शिक्षक "लाल" च्या पुढे एक वर्तुळ काढतो.)
आता हे झाकण परत पिशवीत टाकूया, आणि पुढच्या मुलाला बोलावूया.
(असं करत शिक्षक एकेका मुलाला बोलावतो. प्रत्येक वेळी मूल झाकण काढतं, रंग दाखवतं, तो रंग फळ्यावर नसेल तर आधी लिहिला जातो, आणि मग त्या रंगापुढे एक वर्तुळ काढलं जातं. झाकण परत पिशवीत टाकलं जातं आणि पुढचं मूल बोलावलं जातं.)
शिक्षक: आता फळ्यावर बघा, प्रत्येक रंगापुढे किती वर्तुळं आहेत?
(शिक्षक फळ्याकडे बोट दाखवतो, जिथे लाल, निळा, पिवळा, हिरवा, पांढरा या रंगांपुढे वेगवेगळी वर्तुळं काढलेली दिसतात.)
चला, प्रत्येक रंगापुढची वर्तुळं मोजूया. सगळ्यांनी माझ्यासोबत मोजा.
विद्यार्थी: लाल, एक दोन तीन... तीन वर्तुळं! निळा, एक दोन... दोन वर्तुळं!
शिक्षक: शाबास! आता ही मोजलेली संख्या मी एका तक्त्यात लिहितो. (शिक्षक फळ्यावर एक साधा तक्ता काढतो, ज्यात रंगाचं नाव आणि त्यापुढे मोजलेला आकडा लिहितो.)
आता मला सांगा, कोणता रंग सगळ्यात जास्त वेळा निघाला?
विद्यार्थी: लाल!
शिक्षक: बरोबर! आणि सगळ्यात कमी वेळा कोणता रंग निघाला?
विद्यार्थी: पांढरा!
शिक्षक: अगदी बरोबर. मुलांनो, आपण जे फळ्यावर काढलं, त्याला काय म्हणतात माहितीये का? आपण प्रत्येक रंगाची किती वेळा निवड झाली हे वर्तुळांच्या साहाय्याने मांडलं. अशा चित्रांच्या किंवा चिन्हांच्या साहाय्याने माहिती मांडण्याच्या पद्धतीला चित्रालेख म्हणतात.
चित्रालेखामुळे आपल्याला एका दृष्टीक्षेपात कळतं की कोणती गोष्ट किती वेळा घडली, कोणती सर्वात जास्त आणि कोणती सर्वात कमी.